هاشم حسيني تهرانى

84

علوم العربية

" لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ : براى اوست هرعمل نيكى كه بدست آورده و بر اوست هرعمل بدى كه با كوشش بدست آورده - بقره - 2 - 286 . " يعنى نيكيهائى كه كرده هرچه باشد برايش نفع و ثواب دارد ، ولى بديهائى كه بىهمت و كوشش از او سر زده آمرزيده است ، و اين از فضل و كرم پروردگار است . " استمع مرزوق : مرزوق گوش داد " ثلاثى مجردش " سمع : شنيد " مىباشد ، چه گوش داده باشد يا نه ، و لكن در باب افتعال معنايش گوش دادن است ، يعنى : توجّه كامل كرد تا صوت را به خوبى درك نمايد ، در قرآن است . " وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا : و چون قرآن خوانده شود پس گوش دهيد آن را و آرام باشيد - اعراف - 7 - 204 " ( 2 - اشتراك در فعل ) يعنى . دو يا چند فاعل در فعلى مشترك هستند ، چه درواقع نسبت به يكديگر مفعول باشند يا نه ، مانند باب مفاعلة ، با فرق آنكه در باب مفاعلة فعل ميان دوطرف قرار داده مىشود ، گرچه يكى از دو طرف يا هردو طرف عده‌اى باشند ، و براى يك طرف فاعليّت صريح و مفعوليّت ضمنى ، و براى يك طرف مفعوليّت صريح و فاعليّت ضمنى منظور ميگردد ، و از اين جهت يكى را به صورت فاعل و ديگرى را به صورت مفعول ميآورند ، گرچه باب مفاعلة گونه ديگرى هم از جهت معنى دارد چنانچه بيان شد ، ولى در اين باب مانند باب تفاعل كه خواهد آمد فعل ميان دو يا بيشتر بطور اشتراك واقع است ، و نظرى